تبلیغات
تردید! - بحثی در مورد نقش دانشگاهیان در پیروزی و استمرار انقلاب ایران

به نام خداوند جان و خرد      کزین برتر اندیشه بر نگذرد  

سال 1357 سالی که انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید در آن زمان دانشگاه ها در ایران توسعه پیدا نکرده بود و تعداد نفرات دانشجو و دانشگاهی در ایران کم بود اما تعداد دانشجویان از روحانیون بیشتر بود و دانشجویان نقش تعیین کننده ای در حمایت از امام خمینی و به پیروزی رساندن انقلاب داشتند بعد از انقلاب هم در جنگ هشت ساله ایران و عراق که دفاع مقدس نام گرفته است دانشجویان مبارز نقش تعیین کننده داشتند در زمان شروع جنگ ایران و عراق، فرماندهان زیادی و شاید اکثر فرماندهان جنگ از دانشجویان مبارز و درس خواندگان دانشگاهی قبل از انقلاب بودند.

اینکه آقای محسن رضایی فرماده سپاه برای دومین دوره نخست وزیری نزد مرحوم امام خمینی رفته و به امام می گوید صلاح جنگ در این است که موسوی نخست وزیر شود هم به احتمال زیاد یکی از دلایل مهم آن این بود که فرماندهان آن زمان از دانشجویان مبارز بودند و آقای موسوی هم به عنوان یک دانشجوی مبارز قبل از انقلاب در میان دانشجویان و تشکل های دانشجویی، فردی مورد اعتماد و شناخته شده و نیز در صداقت و حمایت خود در حمایت از رزمندگان را به اثبات رسانده بود، هرچه از اول انقلاب فاصله می گیریم نقش افراد غیردانشگاهی در نیروهای نظامی زمان جنگ برجسته تر می شود تا جایی که بعد از جنگ بین دانشگاه و نیروهای مسلح و نظامی تا حدودی جدایی افتاد و از نقش دانشجو و دانشگاهی کمتر استفاده شد.

جنگ هر چند که ناگزیر و برای هدف مقدسی باشد چیز خوبی نیست در زمان جنگ به دلیل شرایط جنگی بسیاری از مصالح نادیده گرفته می شود جنگ مردم را سخت می کند و اخلاق و علم و عقل را به سمت نابودی می کشاند اگر چه در زمان جنگ همه مردم درگیر جنگ نمی شوند ولی جنگ تاثیر سوء خود را به همه مردم تحمیل می کند سالها طول می کشت تا زیان های اقتصادی و اجتماعی و سیاسی و علمی و صنعتی و حتی اخلاقی که بر کشور وارد می کند جبران شود در حدیث امام صادق ع آمده است: «وقتی عالمی می میرد صدمه ای به دین وارد می شود که هیچ چیزی نمی تواند جبران آن را بکند، کتاب اصول کافی، ج 1، ص 38 باب فقد علما، ح 2» و در جنگ افراد زیادی از عالمان و رشد یافته ترین انسانها از بین می روند که هرگز جبران نمی شود و به همین دلیلی است که امام صادق ع می فرماید: «جوهر قلم عالم مؤمن از خون شهید برتر است و ارزش بیشتری دارد، کتاب من لایحضره الفقیه ج 4 ص 38».

 زمان جنگ ویژگی های و شرایط خاص خود را داشت و مهندسی رزمی نیروهای نظامی چاره ای جز توسعه و تقویت نداشت بعد از جنگ احساس شد که امکانات و ابزارهایی که از مهندسی رزمی به جا مانده است نباید بیکار بماند و مستهلک شود و راه چاره را چنان دیدند که نیروهای نظامی از امکانات خود برای فعالیت های عمرانی و اقتصادی به کار گیرند به این طریق راه ورود نظامیان برای فعالیت های اقتصادی و عمرانی و به دست گرفتن طرح های بزرگ باز شد این کار موجب تقویت و توسعه کمی و کیفی  نظامیان در بدست آوردن امکانات اقتصادی و عمرانی و صنعتی و تقویت مدیریت نیروهای آنان و نفوذ بیشتر در سیستم مدیریتی کشور شد.  

به این ترتیب دانشگاهیان و درس خواندگان دانشگاهی که به صورت آزاد در دانشگاه ها درس خوانده اند سهم کمتری برای حضور و مشارکت در سیستم اداره کشور پیدا می کنند و امکاناتی که لازم است برای به کار گرفتن توانایی های علمی و فنی به کار رود در دست کسانی قرار می گیرد که اگر هم مدارک دانشگاهی دارند، یا معلوم نیست در کدام دانشگاه بوده اند و یا در سن و سال بالا و هم زمان با شغل دولتی یا شغل غیر دولتی صاحب مدرک دانشگاهی شده اند و البته در مواردی هم از امتیازات ویژه استفاده کرده اند و به همین دلیل درک درستی از روح علمی ندارند این گونه افراد اهمیت و ارزش علم و دانشگاه را کمتر درک کرده و برای آن اعتبار چندانی قائل نیستند و اعمالشان هم با اعمال انسان های تحصیل کرده متفاوت است.

دانشگاه بعد از بیش از هفتاد سال که از تاریخ تاسیس آن در ایران می گذرد هنوز هم ارج و اعتبار لازم خود را در ایران نتوانسته است کسب و تثبیت کند. و دخالت افراد و ارگان های غیر دانشگاهی در دانشگاه موجب افت سطح علمی دانشگاه ها و تا حدودی، کم اعتبار شدن مدارک دانشگاهی می شود.    

اگر ما به پیشرفت علمی و صنعتی و تکنولوژی نیاز داریم لازم است دانشگاه در کارها دخالت کنند اگر بخواهیم به پیشرفت نظامی و کشاورزی و حتی ورزشی برسیم لازم است از توان علمی دانشگاه ها استفاده شود و اگر می خواهیم اشکالات سیاسی و اجتماعی حل شود لازم است به نظرات عالمان دانشگاهی توجه بیشتر شود بی توجهی به دانشگاه و دانشگاهی و دخالت ندادن دانشگاهی در امور مملکت و توجه و اهمیت دادن به امتیازات غیر علمی، مملکت را به مسیری می برد که آخرش معلوم نیست چه می شود، برجسته کردن و دخالت دادن روحانیون به امور و مسئولیت هایی که خودشان هم می دانند در باره آن نخوانده اند و تخصص ندارند امری است که با متون اسلامی (قران و حدیث) هم خوانی و مطابقت ندارد احادیث به ما می گوید که در هر کاری عالمترین فرد در آن کار باید وارد عمل شود و دخالت کسی که متخصص نیست و در درس هر کاری را که نخوانده، عین دخالت جاهل در آن امر است با خواندن فقه و اصول و تفسیر نه می توان معماری شهرها را درست کرد و نه می توان صنایع و کشاورزی را توسعه و رشد داد و نه معادن را استخراج کرد و همان گونه نمی توان معضلات سیاسی و اجتماعی را حل کرد عقل و احادیث می گوید، مخالفت با دخالت علم و علما به دشمنی با علم منجر می شود و عاقبت آن هلاکت است.    

از تجربه تاریخی و معانی احادیث بر می آید وقتی کسانی که و لو عالم باشند در مقابل عالم تر از خود موضع بگیرند و با آنان مخالفت کنند تمام لشکر علم پشت عالمتر و تمام لشکر جهل پشت سر کسی که در مقابل عالمان برتر می ایستند سنگر می گیرند در چنین وضعی عالمان واقعی ناشناخته می مانند و تمام مردم حتی کسانی که جاهلانه با عالمتران (اعلم ها) مخالفت کرده اند همه متضرر می شوند.     

علم و عالم و اعلم به آزادی نیاز دارد و اساسا آزادی مال عالم و علم است بدون آزادی علم از بین می رود و علم و آزادی هم دیگر را تقویت و نیرو می دهند و دین و خدا هم با علم باور می شود آزادی عقیده و بیان به معنی آزادی علم است کشاورز و دامدار و کارگر به آزادی اگر نیازمندند به خاطر جهت علمی آنها است اگر آزادی به معنی این باشد که هر کس آزاد است که چه عقیده ای داشته باشد ولی نتواند آن را ابراز و بیان کند این گونه آزادی را از هیچ کسی نمی توان سلب یا به کسی اعطا کرد تمام انسانها حتی زندانیان بدترین شرایط به این معنی آزادند آزادی عقیده به معنی آزادی بیان هم هست و آزادی عقیده و بیان به معنی آزادی علم است غیر عالم و جاهل که مطیع و فرمانبر است در اطاعت و فرمانبری نیازی به آزادی ندارد و آزادی معنی نمی دهد.                 

بهترین انسان ها و متعهدترین آنان، عالمترین انسان هستند و اساساً غیر عالم و جاهل اگر تعهدی دارد لازم است به علمِ عالمی متعهد باشد و الا متعهد به جهل خواهد بود کم خطاترین انسان ها عالمترین آنان است هنر علم این است که تعارضات را در عمل و گفتار انسان کم کند و از بین ببرد و هر جا که عالمترین و بهترین انسان ها و انصار آنان حضور دارند جاهلترین و رذل ترین انسان ها و اعوان و انصار آنها هم در همان نزدیکی حضور خواهند داشت و به دشمنی و عداوت با عالمترین و سودمندترین آنان خواهد پرداخت و این عالمان اند که به دشمنان خود هم سود می رسانند و جاهلان به خود هم ضرر و آسیب می رسانند.  

ارزش و اعتبار علم چنان است که در مورد پیامبر اسلام گفته شده است که به دلیل اینکه محمد رسول خدا ص طرفدار علم است دلیل بر حقانیت او است زیرا کسی که حامی و طرفدار علم و عالم است از روشن شدن حقایق هر چند بر علیه خودش باشد ترسی ندارد و این دلیل بر پاکی و درستی ادعای پیامبری او است.      

و السلام